Karbon Ürün Verileri: Sıkça Sorulan Sorular

• Ürün Karbon Ayak İzi (PCF) nedir?

• SKDM nedir?

• Sera gazları (GHG) nelerdir?
• Ürün yaşam döngüsü değerlendirmesi (LCA) nedir?
• Kurumsal ve ürün karbon ayak izi arasındaki fark nedir?
• Kurumsal ve ürün karbon ayak izi arasındaki bağlantı nedir?
• PEF ve PEF CR yöntemleri nelerdir?
• EPD ve PCR nedir?
• PCF hesaplaması için hangi veritabanları kullanılabilir?
• Mevcut Kapsam 3 muhasebe yöntemleri nelerdir?

Ürün Karbon Ayak İzi (PCF) nedir?

Ürün Karbon Ayak İzi (PCF) malzeme alımı, ön işleme, üretim, dağıtım, depolama, kullanım ve kullanım ömrü sonu dahil olmak üzere değer zinciri boyunca ürün ve hizmetlerden kaynaklanan sera gazı emisyonlarını hesaplayan bir metodolojidir.

SKDM nedir?

Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM), AB’ye giren karbon yoğun malların üretimi sırasında salınan karbona fiyat biçmek ve AB üyesi olmayan ülkelerde daha temiz endüstriyel üretimi teşvik etmek için AB’nin kullandığı bir araçtır.

AB ithalatçıları, ithalatlarına dahil olan emisyonları beyan edecek ve her yıl ilgili sayıda sertifikayı teslim edeceklerdir. Bunun için AB ithalatçılarının AB üyesi olmayan ülkelerdeki ticari ortaklardan belirli karbon emisyon verilerini toplamaları gerekir. EcoVadis SKDM veri alışverişini destekler ve tüm Carbon Action Manager müşterileri, doğrudan platformumuz üzerinden ticari ortaklarından SKDM verilerini isteyebilirler.

Mali yükümlülüğü ile birlikte SKDM, 2026 yılından itibaren kesin usulüyle uygulanacak, 2023’ten 2025’e kadar sürecek olan geçiş aşaması ise AB ihracatçılarına ve ithalatçılarına raporlama yükümlülüğü getirecektir.

SKDM verilerinin istemeye ilişkin daha fazla bilgi, “Ticari Ortaklarımdan Karbon Ürün Verileri İsteme” bölümünde bulunabilir.

SKDM hakkında daha fazla bilgiye AB’nin resmî sitesinden erişilebilir: https://taxation-customs.ec.europa.eu/carbon-border-adjustment-mechanism_en

SKDM hakkında bilgi edinmek istiyorsanız eğitim kursunu tamamlamak için EcoVadis Academy’yi ziyaret edin: Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması EcoVadis Özelliği.

Sera gazları (GHG) nelerdir?

Sera gazı, Dünya yüzeyinden yayılan kızılötesi radyasyonu (net ısı enerjisi) emme ve Dünya yüzeyine geri gönderme özelliğine sahip olan ve böylece sera etkisine katkıda bulunan herhangi bir gazdır. Karbondioksit, metan ve su buharı, en yaygın sera gazlarıdır.

Ürün yaşam döngüsü değerlendirmesi (LCA) nedir?

Yaşam döngüsü değerlendirmesi (LCA) ürünlerin, süreçlerin veya hizmetlerin tüm yaşam döngüleri boyunca potansiyel çevresel etkilerinin sistematik olarak analiz edilmesidir. PCF sadece sera gazlarını (GHG) hesaba katarken, LCA çalışmaları fosil kaynakların tükenmesi veya su kıtlığı gibi diğer etki kategorilerini de dikkate almaktadır. 

Kurumsal ve ürün karbon ayak izi arasındaki fark nedir?

Kurumsal Standart, bir şirketin tüm kurumsal değer zinciri boyunca en büyük sera gazı etkisini ve azaltma fırsatlarını değerlendirmesini ve belirlemesini sağlarken Ürün Standardı şirketin en büyük azaltma potansiyeline sahip ürünleri ayrı ayrı incelemesini sağlar. 

Kurumsal ve ürün karbon ayak izi arasındaki bağlantı nedir?

Her standart bağımsız olarak uygulanabilse de her iki standart da birbirini tamamlayıcı niteliktedir:  

1. En önemli emisyonlara sahip ürünleri belirlemek için Kurumsal Standardı (Kapsam 3) uygulayın, ardından seçilen ürünlerin yaşam döngülerindeki azaltma fırsatlarını belirlemek için Ürün Standardını kullanın.
2. Seçilen ürün türleriyle ilişkili Kapsam 3 emisyonlarını hesaplamak için veri kaynağı olarak Ürün Standardına dayalı ürün düzeyinde sera gazı verilerini kullanın.

Her bir ürünün yaşam döngüsü emisyonlarının toplamı, ek Kapsam 3 kategorileri (örneğin, çalışanların işe gidip gelmeleri, iş seyahatleri ve yatırımlar) ile birlikte, şirketin toplam kurumsal sera gazı emisyonlarının (yani, Kapsam 1 + Kapsam 2 + Kapsam 3) yaklaşık bir tahminini vermelidir. 

PEF ve PEF CR yöntemleri nelerdir?

Ürün Çevresel Ayak İzi (PEF): Avrupa Komisyonu’nun PEF yöntemi, şirketlerin ürünlerinin etkileri hakkında kanıtlanmış iddialarda bulunmalarına, değerlendirme maliyetlerini azaltmalarına ve ürün karşılaştırmalarını iyileştirmelerine yardımcı olmak için tasarlanmıştır. Bunlar yaşam döngüsü değerlendirmesine (LCA) dayanmaktadır.

PEF kategorisi kuralları (PEF CR): Avrupa Komisyonu ayrıca, belirli bir ürün grubunun (genellikle sektöre özgüdür) çevresel ayak izinin nasıl hesaplanacağını açıklayan bir kural seti olan PEF CR’nin oluşturulması için talimatlar ortaya koymuştur. Ortaya çıkan kurallar tüm AB pazarında geçerlidir.

EPD ve PCR nedir?

Çevresel Ürün Beyanı (EPD): Çevre beyanları (EPD’ler olarak bilinir) mal veya hizmetlerin yaşam döngüsü boyunca sayısal verilere dökülmüş ve bağımsız olarak doğrulanmış çevresel bilgiler sağlar. EPD’ler metodolojik olarak ISO 14040-44 tarafından standartlaştırılan ve önceden tanımlanmış bir dizi ürün kategorisi kuralına (PCR) göre geliştirilen yaşam döngüsü değerlendirmesine (LCA) dayanmaktadır.

Ürün Kategorisi Kuralları (PCR): Bir veya daha fazla ürün kategorisi için Çevresel Ürün Beyanları (EPD) geliştirmeye yönelik bir dizi kural, gereklilik ve kılavuz.

PCF hesaplaması için hangi veritabanları kullanılabilir?

PCF hesaplamaları için gerekli emisyon faktörlerine çeşitli veritabanlarından ulaşabilirsiniz.

• En yaygın olarak kullanılan veritabanı, küresel ve bölgesel düzeylerde geniş bir yelpazedeki sektörleri kapsayan geniş bir havuz olan Ecoinvent’tir. 
• Diğer kullanılan sektöre özgü veritabanları şunlardır: Agri-footprint, Plastics Europe, Defra, EPD (EPD tanımı). 
• Burada sera gazı protokolü tarafından önerilen diğer veritabanlarını bulabilirsiniz. 

Mevcut Kapsam 3 muhasebe yöntemleri nelerdir?

Sera gazı protokolü, Kapsam 3 hesaplaması için kullanılabilecek 3 yöntem tanımlamıştır. Bu yöntemler, doğruluklarına ve kaynak gereksinimlerine (zaman ve çaba açısından) göre sınıflandırılır:

• Harcama temelli yöntem: Kapsam 3, harcamaların bir faaliyet veya sektör için bir dolar gelir başına Kapsam 1 ve 2 emisyonlarını temsil eden bir gelir yoğunluğu faktörü ile çarpılmasıyla hesaplanır. Bu yöntem düşük kaynak ayrıntı düzeyine ve düşük kaynak gereksinimine sahiptir.
• Ortalama veri yöntemi: Bu yöntem, fiziksel metrikleri (malzeme ağırlığı, yakıt tüketimi veya kat edilen mesafelere ilişkin birincil faaliyet verileri) yaşam döngüsü envanteri veri tabanlarından elde edilen ikincil verilerle birleştirir. 
• Tedarikçiye özgü birincil veri yöntemi: Bu yöntem, şirketin birincil faaliyet verilerini tedarikçilerin birincil verileriyle birleştirir. Bu en yüksek doğruluk sunan yöntemdir, ancak aynı zamanda en yüksek kaynak gereksinimine neden olur. 

Şekil. Kapsam 3’ü hesaplamaya yönelik mevcut yöntemler.

Kaynak: Sera Gazı Protokolü