Karbon Ürün Verileri: Sözlük

Faaliyet verileri 

Sera gazı emisyonları veya ayrıştırmaları ile sonuçlanan bir faaliyetin sayısal veri ölçümleri. Genellikle malzeme ve enerji girdileri, satın alınan ürün bileşenleri ve diğer doğrudan emisyonlar. 

Tahsis 

Tek bir tesisten veya diğer sistemlerden (bir süreç aracı veya iş birimi gibi) kaynaklanan sera gazı emisyonlarının belirli ürünlerdeki çeşitli çıktıları arasında bölünmesi süreci.

Güvence 

Envanter sonuçlarının ve raporun eksiksiz, doğru, tutarlı, şeffaf, ilgili olduğuna ve ciddi düzeyde yanlış beyan içermediğine dair güven düzeyi.

Güvence veren 

Şirket içinde veya dışında güvence sürecini yürüten yetkin bir kişi veya kurum.

Biyojenik 

Canlı organizmalar veya biyolojik süreçler tarafından üretilen, ancak fosilleşmeyen veya fosil kaynaklardan elde edilmeyen.

Biyojenik karbon içeriği

Canlı organizmalar veya biyolojik süreçlerden türetilen, ancak fosilleşmeyen veya fosil kaynaklardan elde edilmeyen karbon.

Biyojenik CO₂ emisyonları

Biyojenik yakıtın yanmasıyla ortaya çıkan emisyonlar arazi kullanımı (ör. tarımsal uygulamalar), arazi kullanım değişikliği (ör. ormansızlaşma) ve diğer (ör. biyojenik atık arıtma) emisyonlar olarak ayrılır. Raporlama biyojenik CO₂ emisyonları, Sera Gazı Protokolü FLAG standardı yayınlanana kadar isteğe bağlı kalır.

Biyojenik CO₂ çıkarılması 

CO₂e’ye dönüştürülen biyojenik karbon içeriği.

Sınır 

Bir şirket tarafından PCF kapsamında muhasebeleştirilmesi ve raporlanması gereken atfedilebilir süreçler ve bunlarla ilişkili emisyonlar.

Karbon dioksit eşdeğeri (CO₂e)

Eşdeğer etkiye sahip CO₂ miktarı cinsinden ifade edilen bir sera gazının ışınım gücünü (küresel ısınma etkisi) karşılaştıran birim.

Nitelendirme faktörleri

Karakterizasyon faktörü, belirli bir maddenin (göreceli) öneminin nicel bir temsilidir. Örneğin metanın GWP’si (GWP 100) 22 kg CO₂e/kg’dır.

Kurumsal düzey standartlar

Kurumsal düzeydeki standartlar (ISO 14064 veya Sera Gazı Protokolü Kurumsal Değer Zinciri Standardı gibi), bir şirketin değer zincirinden kaynaklanan toplam emisyonları temel alır ve iş seyahatleri ve çalışanların işe gidip gelmeleri de dahil olmak üzere bir bütün olarak şirket faaliyetlerine uygulanır.

Veri kalitesi 

Verilerin belirtilen gereksinimleri karşılama kabiliyetleriyle ilgili özellikleri (eksiksizlik, güvenilirlik ve teknolojik, zamansal ve coğrafi temsiliyet) (en yaygın çerçeveler köken matrisi [ecoinvent] ve veri kalitesi matrisi/gereksinimleridir [PCR’ler]).

Belirtilen birim 

PCF için seçilen analiz birimi, girdilerin (malzeme ve enerji) ve çıktıların (ürünler, yan ürünler, atıklar gibi) sayısal verilere döküldüğü referans olarak hizmet eder.

Doğrudan emisyonlar

Doğrudan ithal edilen malların üretimi ile ilgili emisyonlar. Bu kapsama şunlar dahildir:

• Demir cevheri azaltımı, eritme ve üretim tesislerinde meydana gelen diğer kimyasal reaksiyonlar ve yanma süreçleri gibi işlemlerden kaynaklanan CO₂ emisyonları. 
• Öncülden kaynaklı doğrudan emisyonlar.

Doğrudan emisyon verileri 

Doğrudan izleme, kütle dengeleri veya benzer yöntemlerle belirlenen bir süreçten salınan emisyonlar (veya atmosferden emilen ayrıştırmalar).

Aşağı akış emisyonları

Raporlayan şirketin sahibi olduğu veya kontrol ettiği süreçlerin ardından değer zincirinde meydana gelen dolaylı sera gazı emisyonları.

Emisyon faktörü 

CO₂e olarak ve bir faaliyet birimine göre ifade edilen salınan sera gazı miktarı (örneğin, belirtilen birim başına kg CO₂e).

İşlevsel birim 

İncelenen ürünün işlev ve performansına dayalı birim

Sera gazları (GHG’ler)

Atmosferin hem doğal hem de insan faaliyetlerinden kaynaklanan gaz bileşenleri, Dünya yüzeyi, atmosferi ve bulutlar tarafından yayılan kızılötesi radyasyon spektrumu içindeki belirli dalga boylarında radyasyonu emer ve yayar. Sera gazları karbondioksit (CO₂₎, metan (CH₄), azot oksit (N₂O), hidroflorokarbonlar (HFC’ler), perflorokarbonlar (PFC’ler) ve sülfür hekzaflorürü (SF₆) içermektedir.

Dolaylı Emisyonlar

Bu kapsama şunlar dahildir:

• Ürünün üreticisinin üretim sürecinde satın aldığı ve kullandığı elektrik, ısı veya buhar üretiminden kaynaklanan emisyonlar. 
• Öncüllerden kaynaklı dolaylı emisyonları.

Girdi 

Birim sürecine giren ürün, materyal veya enerji.

Envanter 

Sistemin tüm girdi ve çıktı akışlarının özeti (bir şirketin veya ürünün sera gazı emisyonları ve kaynakları gibi).

Envanter sonuçları 

İncelenen ürünün analiz birimine göre sera gazı etkisi.

Yaşam döngüsü 

Herhangi bir geri dönüşüm veya geri kazanım faaliyeti de dahil olmak üzere, hammadde edinimi veya doğal kaynakların üretiminden kullanım ömrünün sonuna kadar bir ürün sisteminin arka arkaya gerçekleşen ve birbiriyle bağlantılı aşamaları.

Yaşam döngüsü değerlendirmesi (LCA)

Ürünün tüm yaşam döngüsü boyunca girdilerinin, çıktılarının ve olası çevresel etkilerinin derlenmesi ve değerlendirilmesi.

Yaşam döngüsü emisyonları

Bir ürünün yaşam döngüsünün tüm aşamalarında ortaya çıkan ve ürünün belirtilen sınırları dahilindeki sera gazı emisyonlarının toplamı.

Materyal 

Tedarikçi yukarı akışından tedarik edilen ve ürünlerin üretim süreçlerinde girdi olarak kullanılan fiziksel ürünler.

Çıktı 

Birim sürecinden çıkan ürün, materyal veya enerji.

Partnership for Carbon Transparency (PACT)

Değer zincirleri ve endüstrilerdeki işletmelerin yanı sıra önemli karbondan arındırma paydaşlarının sera gazı emisyonları şeffaflığının oluşturulması konusunda iş birliği yapmaları için bir forum sağlamak üzere kurulmuş WBCSD tarafından yürütülen proje. Daha fazla bilgi

Pathfinder Ağı

Temel teknoloji çözümleri için birlikte çalışabilirliğin oluşturulması gibi farklı tedarik zinciri aktörleri arasındaki eksik (teknolojik) bağlantıyı kurmayı amacına yönelik Karbon Şeffaflığı Ortaklığı tarafından geliştirilmekte olan karbon ayak izi verilerinin değişimine yönelik ağ.

Birincil veriler 

Bir şirketin değer zincirindeki belirli bir ürün veya faaliyete ilişkin veriler. Bu tür veriler faaliyet verileri, emisyonlar veya emisyon faktörleri şeklinde olabilir. Birincil veriler sahaya özgü, şirkete özgü (aynı ürün için birden fazla saha varsa) veya tedarik zincirine özgüdür. Birincil veriler sayaç okumaları, satın alma kayıtları, hizmet faturaları, mühendislik modelleri, doğrudan izleme, malzeme veya ürün dengeleri, stokiyometri ya da diğer yöntemlerle elde edilebilir.

Ürün 

Herhangi bir mal (malzeme gibi somut ürün) veya hizmet (soyut ürün).

Ürün karbon ayak izi (PCF)

CO₂e cinsinden ölçülen, bir ürünün yaşam döngüsü sırasından üretilen toplam sera gazı emisyonu. Pathfinder Çerçevesinin sınırları dahilinde, PCF’ye yalnızca malzeme edinimi, ön işleme, üretim, dağıtım ve depolama dahil edilmiştir.

Ürün kategorisi 

Eşdeğer işlevleri yerine getirebilen ürünlerin grubu.

Ürün kategorisi kuralları (PCR’ler)

BS EN ISO 14040:2006’ya göre bir veya daha fazla ürün kategorisi için PCF’lerin (diğer şeylerin yanı sıra) hesaplanması ve çevresel beyanların geliştirilmesi için bir dizi özel kural, gereklilik ve kılavuz.

Ürün düzeyindeki standartlar

Ürün düzeyindeki standartlar (ISO 14067 veya Sera Gazı Ürün Standardı gibi) tek tek ürünlere veya hizmetlere odaklanır. Ürünlerin yaşam döngüsü emisyonlarının muhasebeleştirmesini desteklerler (aşamalarla ilgili ayrıntılar için bkz. Bölüm 3.3). Bunu yaparken, şirket muhasebesine kıyasla daha ayrıntılı bir yaklaşım sağlayarak hedeflenen emisyon azaltma fırsatlarının belirlenmesine yardımcı olacak içgörüler sunarlar.

Yaklaşık veriler 

Ortalama alma gibi istatistiksel hesaplamaların ötesinde orijinal değerleri değiştirmeden veri boşluklarını kapatmak için kullanılan veriler. Yaklaşık veri kümelerinin seçimi ve kullanımı genellikle LCA uygulayıcısının bilgi ve deneyimine dayanır ve bu tür seçimleri doğrulama imkânı genellikle sınırlıdır.

Hammadde 

Bir ürün üretmek için kullanılan birincil veya ikincil materyal.

Siteye özgü veriler

Üretim sisteminde elde edilmiş başlangıç verileri

İkincil veriler 

Bir şirketin değer zincirindeki belirli faaliyetlerden değil, ortalamalara, bilimsel raporlara veya diğer kaynaklara dayanan harici veri tabanlarından elde edilen veriler.

Katman 1 tedarikçiler 

Sözleşmeli üretim tesisleri veya üretim ortakları da dahil olmak üzere şirketlerin doğrudan iş yaptığı tedarikçiler.

Toplam Emisyonlar

Öncüllerden kaynaklı emisyonlar da dahil olmak üzere doğrudan ve dolaylı emisyonların toplamını ifade eder. 

Toplam Üretim

Tesiste üretilen toplam mal miktarı. Örneğin, tesiste ton cinsinden üretilen toplam çelik ürün miktarı.

Yukarı akış emisyonları

Raporlayan şirketin sahibi olduğu veya kontrol ettiği süreçlerin öncesinde değer zincirinde meydana gelen dolaylı sera gazı emisyonları. Tüm yukarı akış nakliye emisyonları da yukarı akış emisyonlarının bir parçası olarak dahil edilmiştir.

Kullanım aşaması 

Bir ürünün yaşam döngüsünün, ürünün tüketiciye nakledilmesi ile ürünün kullanım ömrünün sona ermesi arasında kalan kısmı.

Değer zinciri 

Bir şirketin faaliyetleriyle ilişkili tüm yukarı akış ve aşağı akış aktiviteleri.